Opvoeden doe je samen. Tenminste, dat is vaak het idee. In de praktijk blijkt het alleen niet altijd zo eenvoudig om op één lijn te zitten. De één is wat strenger, de ander juist toegeeflijker. De één hecht veel waarde aan regels en structuur, terwijl de ander meer vanuit gevoel handelt. Verschillen zijn normaal – maar wat gebeurt er als die verschillen te groot worden? Steeds meer ouders herkennen de spanning die kan ontstaan wanneer opvoedstijlen botsen. En dat heeft niet alleen invloed op de ouders zelf, maar ook op de kinderen.

Verwarring bij kinderen

Een van de eerste dingen die kan gebeuren, is dat kinderen in de war raken. Stel: mama zegt dat schermtijd doordeweeks maximaal een uur is, terwijl papa het prima vindt als er nog een aflevering wordt gekeken. Voor een kind wordt het dan onduidelijk wat de regels zijn.

Kinderen hebben juist behoefte aan duidelijkheid en voorspelbaarheid. Als regels telkens veranderen afhankelijk van wie er “de baas” is, kan dat zorgen voor onzekerheid. Ze weten niet meer waar ze aan toe zijn – en dat kan zich uiten in gedrag, zoals zeuren, drammen of juist terugtrekken.

Kinderen gaan grenzen opzoeken

Kinderen zijn slim. Ze merken snel wanneer er verschillen zijn tussen ouders – en maken daar soms (onbewust) gebruik van. Als ze weten dat de ene ouder sneller toegeeft dan de ander, zullen ze eerder naar die ouder toe gaan.

Dit kan leiden tot zogenoemd “splitting”: het uitspelen van ouders tegen elkaar. Niet omdat kinderen manipulatief zijn, maar omdat ze simpelweg zoeken naar de weg die het meest oplevert.

Voor ouders kan dit frustrerend zijn. Je hebt net “nee” gezegd, en vijf minuten later krijgt je kind alsnog “ja” van je partner. Dat kan het gevoel geven dat je niet serieus wordt genomen.

Spanningen in de relatie

Wanneer opvoedverschillen vaker voorkomen, kan dit ook de relatie onder druk zetten. Kleine irritaties kunnen zich opstapelen.

  • “Waarom geef jij altijd toe?”
    “Waarom ben jij zo streng?”

Het zijn vragen die regelmatig terugkomen bij ouders die niet op één lijn zitten. Wat begint als een verschil van inzicht, kan uitgroeien tot een bron van ruzie.

Soms voelen ouders zich zelfs alleen staan in de opvoeding. Alsof ze het in hun eentje moeten dragen, terwijl de ander een andere koers vaart. Dat kan leiden tot onbegrip en afstand.

Ondermijning van elkaars rol

Een ander risico is dat ouders elkaar – vaak onbedoeld – ondermijnen. Bijvoorbeeld door een beslissing van de ander terug te draaien waar het kind bij is.

Als een kind ziet dat regels worden aangepast of genegeerd, kan dat het gezag van beide ouders verzwakken. Het kind leert dat regels onderhandelbaar zijn en dat “nee” misschien toch “ja” kan worden.

Dit betekent niet dat ouders het altijd eens moeten zijn, maar wel dat het belangrijk is om naar buiten toe een gezamenlijke lijn te laten zien.

Onzekerheid bij ouders zelf

Niet alleen kinderen kunnen onzeker worden – ook ouders zelf kunnen gaan twijfelen. Doe ik het wel goed? Ben ik te streng? Of juist te makkelijk?

Als je partner een totaal andere aanpak heeft, kan dat je eigen keuzes in twijfel trekken. Zeker als daar ook nog discussie over ontstaat. Dat kan het opvoeden zwaarder maken dan nodig is.

Verschillende normen en waarden

Soms gaan de verschillen dieper dan alleen praktische regels. Het kan ook gaan over normen en waarden. Hoe belangrijk vind je beleefdheid? Hoe ga je om met emoties? Wat doe je bij straf of belonen?

Als ouders hier heel anders in staan, kan dat op de lange termijn invloed hebben op hoe een kind zich ontwikkelt. Het kind krijgt namelijk verschillende boodschappen mee, afhankelijk van bij wie het is.

Is verschil altijd slecht?

Belangrijk om te benadrukken: verschillen zijn niet per definitie verkeerd. Sterker nog, ze kunnen juist waardevol zijn. Kinderen leren dat mensen verschillend zijn en dat er meerdere manieren zijn om met situaties om te gaan.

Het probleem ontstaat pas wanneer verschillen leiden tot onduidelijkheid, conflicten of inconsistentie.

Wat helpt wél?

Veel ouders hebben baat bij het maken van basisafspraken. Je hoeft het niet overal over eens te zijn, maar het helpt wel om een aantal belangrijke regels samen vast te leggen.

Denk aan:

  • schermtijd
  • bedtijden
  • omgang met straf en beloning
  • afspraken over school en gedrag

Daarnaast is het belangrijk om elkaar ruimte te geven. De ene ouder hoeft geen kopie van de ander te zijn. Zolang de basis overeenkomt, is er vaak meer mogelijk dan je denkt.

Ook helpt het om discussies buiten het zicht van de kinderen te voeren. Zo voorkom je dat zij zich in het midden van een meningsverschil bevinden.

Tot slot

Niet op één lijn zitten in de opvoeding is iets waar veel ouders mee te maken krijgen. Het hoeft geen probleem te zijn, zolang er ruimte is voor communicatie, respect en samenwerking.

Want uiteindelijk draait het niet om wie er gelijk heeft, maar om wat het beste is voor het kind. En dat begint bij ouders die – ondanks hun verschillen – bereid zijn om samen te werken.

Afbeelding: Freepik