“Hou je bek”, “Wat boeit het?” of “Dit is echt f*cking irritant.” Veel ouders schrikken ervan als hun kind ineens veel begint te schelden. Waar je vroeger nog een vrolijke kleuter had die lief om een koekje vroeg, lijkt er nu een puber in huis te wonen die om de haverklap grove taal gebruikt. Dat kan behoorlijk wennen zijn. Zeker als er thuis altijd veel aandacht was voor netjes praten en respectvol met elkaar omgaan.

Toch is veel schelden tijdens de puberteit meestal minder zorgwekkend dan het voelt. Voor veel jongeren hoort het bij deze fase van hun ontwikkeling. Dat betekent natuurlijk niet dat je alles maar hoeft te accepteren. De kunst is vooral om er op een rustige en slimme manier mee om te gaan.

Waarom pubers ineens meer schelden

Pubers zijn volop bezig met ontdekken wie ze zijn. Daarbij hoort experimenteren met gedrag, uiterlijk en taal. Scheldwoorden kunnen voor hen een manier zijn om stoerder over te komen of zich ouder te voelen. Ook spelen vrienden, sociale media en online filmpjes een grote rol. Taal wordt razendsnel overgenomen. Woorden die vroeger als grof werden gezien, lijken voor jongeren soms bijna normaal geworden.

Daarnaast voelen pubers emoties vaak intenser. Hun brein is nog volop in ontwikkeling en het reguleren van frustraties lukt nog niet altijd goed. Een scheldwoord is dan een snelle manier om spanning kwijt te raken. Zeker op momenten waarop ze moe, boos of overprikkeld zijn.

Wanneer moet je je zorgen maken?

Voor ouders voelt het soms alsof hun kind compleet veranderd is. Toch betekent af en toe een krachtterm gebruiken meestal niet dat er direct iets ernstigs aan de hand is. Het verschil zit vooral in de manier waarop scheldwoorden worden gebruikt.

Een puber die “shit” roept omdat hij zijn telefoon laat vallen, is iets anders dan een puber die bewust kwetsende dingen zegt tegen ouders, broertjes, zusjes of klasgenoten. Daar ligt dan ook de grens. Schelden uit frustratie komt vaak voor, maar respectloos gedrag hoef je niet normaal te vinden.

Probeer rustig te blijven

Veel ouders reageren direct boos wanneer hun puber grof taalgebruik gebruikt. Begrijpelijk, maar vaak werkt dat averechts. Pubers zijn gevoelig voor reacties en als ze merken dat één scheldwoord meteen enorme irritatie oproept, kan het juist een manier worden om discussie uit te lokken of grenzen verder op te zoeken.

Rustig blijven helpt meestal beter. Dat betekent niet dat je het gedrag goedkeurt, maar wel dat je voorkomt dat iedere opmerking uitmondt in een ruzie. Een simpele reactie als: “Ik begrijp dat je boos bent, maar praat wel normaal,” komt vaak sterker over dan een lange preek.

Maak duidelijke afspraken

Het helpt om thuis duidelijke afspraken te maken over wat wel en niet acceptabel is. Sommige gezinnen vinden een krachtterm af en toe niet zo erg, maar trekken een harde grens bij elkaar uitschelden. Andere ouders willen helemaal geen gevloek in huis. Er is geen perfecte regel, zolang het maar helder en consequent blijft. Pubers hebben meer behoefte aan duidelijke grenzen dan ze soms laten merken.

Kijk ook naar jezelf

Kinderen nemen meer over dan ouders soms denken. Als er thuis regelmatig wordt gevloekt in de auto, tijdens stress of bij ruzies, dan voelt het voor een puber logisch om datzelfde taalgebruik ook te gebruiken. Perfect hoeft natuurlijk niemand te zijn. Juist daarom helpt het soms om open te zijn. Bijvoorbeeld door te zeggen: “Ik zeg zelf ook weleens dingen die niet handig zijn, maar we moeten wel respectvol blijven naar elkaar.”

Niet elk scheldwoord hoeft een strijd te worden

Probeer niet van ieder scheldwoord een groot opvoedmoment te maken. Dat levert vaak vooral spanning op. Soms is een korte opmerking genoeg en kun je het daarna weer loslaten. Zeker bij pubers werkt te veel corrigeren vaak averechts. Humor kan trouwens ook verrassend goed werken. Niet elke situatie hoeft zwaar gemaakt te worden. Soms haalt een luchtige reactie juist de spanning uit het moment. Dat voorkomt een machtsstrijd en zorgt ervoor dat gesprekken minder snel escaleren.

Kijk naar wat erachter zit

Veel schelden kan soms ook iets vertellen over hoe een puber zich voelt. Jongeren die veel stress ervaren of niet lekker in hun vel zitten, reageren vaak sneller kortaf of grof. Dat betekent niet dat je het moet goedpraten, maar wel dat het helpt om verder te kijken dan alleen de woorden die worden gebruikt. Merk je dat je kind de laatste tijd sneller boos is, zich terugtrekt of erg negatief reageert? Dan kan het goed zijn om daar eens rustig over in gesprek te gaan.

Vaak zit er meer achter dan alleen brutaal gedrag.

Uiteindelijk draait het om respect

Een puber die af en toe een grof woord gebruikt, kan nog steeds een lieve, sociale en verantwoordelijke jongen of meid zijn. De puberteit is nu eenmaal een periode waarin grenzen worden opgezocht en emoties alle kanten op gaan. Dat maakt het soms vermoeiend, maar ook normaal.

Het belangrijkste is dat je kind leert dat emoties er mogen zijn, maar dat de manier waarop je met anderen praat ook telt. En dat kost tijd, oefening en soms flink wat geduld van ouders.

Afbeelding: Unsplash+